Barometr zawodów: jak odczytywać zapotrzebowanie na pracowników

Co tak naprawdę mierzy Barometr zawodów

Barometr zawodów to prognoza zapotrzebowania na pracowników, a nie lista bieżących ogłoszeń czy ranking popularności profesji. Oficjalny serwis to barometrzawodow.pl, gdzie prezentowane są prognozy dla Polski i poszczególnych województw. Wynik opiera się na ocenie sytuacji lokalnych rynków pracy i jest publikowany dla powiatów oraz województw.

W serwisie można łączyć zawody i obszary oraz porównywać wyniki z różnych lat. Możesz dowolnie zestawiać zawody i obszary: powiaty i województwa. To pozwala sprawdzić ten sam zawód w różnym miejscu i czasie.

Odczyt ma dwa wymiary: miejsce i czas. Ten sam zawód może mieć inną kategorię w jednym powiecie, inną w sąsiednim, a jeszcze inną w całym województwie. Badanie prowadzi się w kolejnych edycjach – znamy m.in. edycję na 2024 rok – dlatego wynik trzeba odnosić do konkretnej edycji, a nie traktować jako stanu na zawsze.

Edycja na 2024 rok dotyczy roku 2024. Nie istnieje jedna „ogólnopolska prawda” o zawodzie. Zanim na podstawie Barometru zdecydujesz o rekrutacji, negocjacji wynagrodzenia albo przekwalifikowaniu, ustal, którego obszaru i którego roku dotyczy odczyt.

Narzędzie pokazuje zapotrzebowanie na pracowników w perspektywie prognozy. Nie zastępuje analizy ogłoszeń, danych urzędów pracy ani rozmów z lokalnymi pracodawcami – uzupełnia je.

Deficyt, równowaga, nadwyżka – jak czytać trzy podstawowe kategorie

Kategorie to deficyt, równowaga i nadwyżka. W serwisie wynik dla zawodu i obszaru przypisuje się do jednej z nich; kolor jest tylko oznaczeniem, a rozstrzyga nazwa kategorii.

Barometr dzieli zawody na trzy kategorie według relacji między liczbą wolnych miejsc pracy a liczbą osób zainteresowanych podjęciem pracy i spełniających wymagania pracodawców.

Zawód deficytowy: wolnych miejsc pracy jest więcej niż osób zainteresowanych pracą i spełniających wymagania pracodawców. Zrównoważony: liczba wolnych miejsc pracy jest zbliżona do liczby takich osób. Nadwyżkowy: wolnych miejsc pracy jest mniej niż osób zainteresowanych pracą i spełniających wymagania pracodawców.

Dla szukającego pracy kategoria deficytowa zwykle oznacza silniejszą pozycję w rozmowie i większą szansę na szybkie zatrudnienie – ale tylko jeśli spełnia wymagania z definicji. Sam brak kandydatów nie sprawia, że pracodawca obniży kwalifikacje; częściej będzie ich szukał dłużej albo szerzej, np. poza najbliższą okolicą.

Nadwyżka to sygnał odwrotny: większa konkurencja o jedno miejsce, dłuższe poszukiwanie pracy i mniejsza swoboda negocjacji. Wtedy warto rozważyć pokrewny zawód, uzupełnić uprawnienia albo być gotowym na dojazdy lub przeprowadzkę tam, gdzie zawód jest deficytowy.

Dla rekrutującego odczyt działa jak ostrzeżenie o czasie: przy deficycie obsadzenie wakatu zwykle się wydłuża, a trzeba liczyć się z lepszymi warunkami, elastyczniejszym trybem pracy lub inwestycją w szkolenie kandydatów bez pełnych kwalifikacji. Przy równowadze rekrutacja bywa przewidywalna, a przy nadwyżce można stawiać wyższe wymagania.

Zawody trwale deficytowe: sygnał większej pewności

Oprócz trzech podstawowych kategorii Barometr wyróżnia zawody trwale deficytowe. W badaniu na 2024 rok jako trwale deficytowe wskazano: cieśli i stolarzy budowlanych, dekarzy i blacharzy budowlanych, kierowców autobusów, kierowców samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych, operatorów obrabiarek skrawających, pielęgniarki i położne, samodzielnych księgowych oraz spawaczy.

Nazwa kategorii ma znaczenie: deficyt nie jest jednorazowy, lecz powtarza się i utrwala. Dla czytającego to wyższa pewność niż pojedynczy odczyt „deficyt” w jednej edycji i na jednym obszarze.

Chwilowy niedobór od strukturalnego odróżnisz, zadając kilka pytań. Czy zawód był deficytowy także w poprzednich edycjach? Czy deficyt występuje w wielu powiatach i województwach, czy tylko w jednym?

Czy wynika z cech trwałych – czasu zdobycia kwalifikacji i uprawnień, wieku obecnych pracowników, lokalizacji i skali inwestycji, ograniczonej mobilności kandydatów – czy raczej z jednego, przejściowego zlecenia? Niedobór, który zniknie po zakończeniu projektu, wymaga innej reakcji niż ten utrzymujący się od lat.

Dla szukającego pracy zawód z listy trwale deficytowych jest lepszym punktem wyjścia do przekwalifikowania niż pojedynczy, chwilowy wzrost zapytań o specjalność. Dla pracodawcy to sygnał, że problemu nie rozwiąże jedna kampania rekrutacyjna – potrzebne jest planowanie na dłużej, np. szkolenie własnych pracowników albo współpraca ze szkołami.

Nie mieszaj kategorii „trwale deficytowe” z listą zawodów najbardziej poszukiwanych w skali kraju. Ta druga lista, publikowana dla 2024 roku, obejmowała m.in. elektryków, elektromechaników i elektromonterów, mechaników pojazdów samochodowych, kucharzy, magazynierów, murarzy i tynkarzy, lekarzy oraz nauczycieli różnych specjalności. Szeroka lista najczęściej poszukiwanych to nie to samo co wąska lista utrwalonych deficytów.

Powiat i województwo: ten sam zawód, inny wynik

Podstawową jednostką odczytu w Barometrze jest obszar – powiat i województwo – a nie cały kraj. Serwis Barometru Zawodów (barometrzawodow.pl) pozwala zestawiać zawody na różnych obszarach i w różnych latach, więc wynik dla jednego zawodu może się między obszarami różnić.

O zapotrzebowaniu decyduje to, jakie firmy działają w pobliżu, jakie inwestycje są realizowane i jaka jest lokalna podaż kandydatów. Dlatego lista ogólnopolska nie wystarcza ani do decyzji o rekrutacji, ani o przekwalifikowaniu.

Firma zatrudniająca w konkretnym powiecie konkuruje o pracowników z lokalnymi pracodawcami, a nie ze średnią krajową. Osoba planująca zmianę zawodu też potrzebuje informacji, czy deficyt występuje tam, gdzie faktycznie może i chce pracować.

Metoda jest prosta: wybierz zawód, sprawdź jego kategorię w swoim powiecie i w województwie, a potem porównaj z sąsiednimi powiatami oraz z poprzednimi edycjami badania. Trwały deficyt widoczny w wielu powiatach w kolejnych latach to mocniejszy sygnał niż pojedynczy wynik. Różnice między powiatami pokazują, gdzie warto szukać pracy lub kierować rekrutację.

Zwróć uwagę na poziom analizy. Odczyt wojewódzki uśrednia sytuację i bywa mniej precyzyjny niż powiatowy – w jednym regionie mogą współistnieć powiaty z deficytem i z nadwyżką w tym samym zawodzie. Do decyzji operacyjnych, takich jak miejsce ogłoszenia rekrutacyjnego czy kierunek dojazdów, lepiej używać danych powiatowych.

Obok prognozy: bezrobocie, oferty pracy i oświadczenia o zatrudnieniu cudzoziemca

Barometr to prognoza, którą warto zestawić z bieżącymi liczbami. Serwis Barometru Zawodów (barometrzawodow.pl) pokazuje obok siebie dane dla Polski i dla poszczególnych województw, m.in. liczbę zarejestrowanych bezrobotnych, stopę bezrobocia, liczbę ofert pracy oraz liczbę oświadczeń o zamiarze zatrudnienia cudzoziemca. Te liczby pochodzą z tego samego serwisu.

Według danych prezentowanych tam dla Polski, na wrzesień 2025, było to 866,1 tys. zarejestrowanych bezrobotnych, 5,6% stopy bezrobocia, 41,1 tys. ofert pracy i 28,1 tys. oświadczeń o zamiarze zatrudnienia cudzoziemca.

Rozpiętości między województwami są wyraźne i pokazują, dlaczego odczyt ogólnokrajowy bywa mylący. Dla tego samego okresu (wrzesień 2025) podkarpackie miało 9% stopy bezrobocia, 69,7 tys. zarejestrowanych bezrobotnych, 2,5 tys. ofert pracy i 0,4 tys. oświadczeń, a śląskie – 4,3% stopy bezrobocia, 74,7 tys. bezrobotnych, 4,0 tys. ofert pracy i 2,7 tys. oświadczeń.

Mazowieckie notowało 4,4% stopy bezrobocia, 119,6 tys. bezrobotnych, 5,0 tys. ofert pracy i 6,3 tys. oświadczeń, a dolnośląskie – 5,2%, 62,6 tys. bezrobotnych, 3,6 tys. ofert pracy i 2,2 tys. oświadczeń.

Te dwa zestawy danych odpowiadają na różne pytania. Barometr mówi o przewidywanym zapotrzebowaniu, a liczby o bezrobociu, ofertach pracy i oświadczeniach – o aktualnej podaży i popycie rejestrowanym.

Wysoka liczba zgłoszeń o zamiarze zatrudnienia cudzoziemca w województwie to sygnał, że lokalni pracodawcy szukają uzupełnienia braków kadrowych poza krajowym rynkiem pracy; dużo ofert pracy przy niskim bezrobociu wskazuje na napięty rynek, a wysoka stopa bezrobocia przy skromnej liczbie ofert – na trudniejszą sytuację kandydatów.

Osobne, ogólnokrajowe źródło po stronie popytu to badanie Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) „Zapotrzebowanie rynku pracy na pracowników według zawodów”. W pierwszym kwartale 2024 r. podmioty gospodarki narodowej zatrudniające co najmniej jedną osobę poszukiwały w celu zatrudnienia 411,4 tys. pracowników, a w planach przyjęć na pozostałe kwartały roku było 525,5 tys. pracowników; do końca roku planowano zwolnić 129,9 tys. osób.

Była to druga edycja tego badania – pierwsza odbyła się w 2021 r. – a liczba poszukiwanych pracowników i planowanych przyjęć była niższa niż w analogicznym okresie 2021 r., odpowiednio o 3,0 p. proc. i 12,2 p. proc., przy jednocześnie większej o 9,9 p. proc. liczbie planowanych zwolnień.

Zestawienie prognozy z takimi liczbami pozwala odróżnić dwa zjawiska: przewidywany niedobór kadr w zawodzie od faktycznej liczby zarejestrowanych bezrobotnych i zgłoszonych ofert w danym powiecie. Dopiero oba te elementy razem dają obraz, czy problem w zawodzie jest strukturalny, czy wynika z chwilowego niedopasowania.

Czego Barometr nie powie i jak nie popełnić nadinterpretacji

Podstawowe ograniczenie wynika z metody: prognoza opiera się na opiniach i planach, a nie na rzeczywistych zapytaniach rekrutacyjnych. Różnicę pokazuje analiza rynku przygotowana przez Worksol Group na podstawie zgłoszeń klientów z lipca 2026 r.

Jej autorzy zwracają uwagę, że większość raportów o rynku pracy opiera się na badaniach ankietowych, w których przedsiębiorcy odpowiadają na pytania o plany zatrudnienia i przewidywane zmiany kadrowe – takie analizy opisują intencje.

Rzeczywiste zapytania kierowane do agencji zatrudnienia pokazują moment, w którym firma podejmuje decyzję o zatrudnieniu, i pozwalają szybciej zauważyć zmiany na rynku.

Kategoria w Barometrze nie jest zapowiedzią konkretnej liczby miejsc pracy w konkretnej firmie. Nie mówi też, jakie będą wynagrodzenia ani warunki zatrudnienia – te informacje trzeba czerpać z ofert pracy, rozmów z pracodawcami i lokalnego rozpoznania. Kolor w serwisie oznacza kategorię: deficyt, równowaga albo nadwyżka; sam kolor mówi wyłącznie o relacji między popytem a podażą w danym zawodzie i obszarze.

Drugie ograniczenie to horyzont. Prognoza dotyczy przyszłości, a plany pracodawców mogą się zmienić.

W raporcie Worksol zwraca się uwagę, że w okresie wyhamowania wzrostu gospodarczego firmy ostrożniej planują inwestycje i część z nich ogranicza nowe etaty, choć nadal aktywnie poszukują pracowników tam, gdzie braki bezpośrednio wpływają na produkcję, logistykę czy realizację zamówień. W takim otoczeniu sama prognoza bez bieżących danych może prowadzić do błędnych wniosków.

Trzecie ograniczenie to poziom uśrednienia. Wynik dla województwa nie opisuje pojedynczego powiatu, a wynik dla zawodu w Barometrze dotyczy grupy zawodowej, a nie konkretnego stanowiska u jednego pracodawcy.

Nadinterpretacją byłoby twierdzenie, że „w tym województwie na pewno znajdę pracę w tym zawodzie” albo „w tym powiecie nie ma sensu szukać kandydatów”.

Traktuj Barometr jako jedną z kilku warstw informacji: prognozę, dane urzędów pracy i GUS, aktualne oferty, zapytania rekrutacyjne oraz własne rozpoznanie u lokalnych pracodawców. Wniosek formułuj dopiero wtedy, gdy co najmniej dwie z tych warstw mówią to samo.

Praktyczny schemat odczytu: od koloru do decyzji

Odczyty znajdziesz w serwisie Barometru Zawodów pod adresem barometrzawodow.pl. Wybierz zawód i obszar: powiat lub województwo. Serwis pozwala zestawiać zawody i obszary oraz porównywać lata.

Krok 1. Wybierz zawód i obszar. Nie czytaj listy ogólnokrajowej w izolacji – zacznij od powiatu, w którym faktycznie szukasz pracy lub prowadzisz rekrutację, a potem spójrz na województwo jako tło.

Krok 2. Sprawdź kategorię: deficyt, równowaga czy nadwyżka. Kolor w serwisie oznacza kategorię, ale decyduje jej nazwa. To odpowiada na pytanie o relację między wolnymi miejscami pracy a osobami spełniającymi wymagania pracodawców.

Krok 3. Sprawdź, czy zawód należy do trwale deficytowych. Jeśli tak, sygnał jest mocniejszy – deficyt nie jest jednorazowy. Jeśli nie, ale kategoria deficytowa powtarza się w kolejnych edycjach na tym samym obszarze, to także ważna wskazówka.

Krok 4. Porównaj lata i obszary. Zestaw bieżącą edycję z poprzednimi oraz sprawdź wynik w sąsiednich powiatach. Trwała, szeroko występująca różnica ma inną wagę niż pojedynczy, izolowany odczyt.

Krok 5. Dołóż lokalne liczby. Stopa bezrobocia, liczba zarejestrowanych bezrobotnych, liczba ofert pracy i liczba zgłoszeń o zamiarze zatrudnienia cudzoziemca pokazują aktualną podaż i popyt, a nie tylko prognozę. Przy wysokim bezrobociu i małej liczbie ofert kategoria deficytowa wymaga dodatkowego sprawdzenia – być może brakuje nie kandydatów w ogóle, lecz osób z konkretnymi uprawnieniami.

Krok 6. Podejmij decyzję. Dla pracodawcy: jeśli zawód jest deficytowy i trwale deficytowy, zaplanuj dłuższy proces rekrutacji, szerszy obszar poszukiwań i inwestycję w szkolenie. Jeśli nadwyżkowy – możesz podnieść wymagania i wybierać. Dla osoby szukającej pracy: deficyt oznacza większe pole do negocjacji warunków, nadwyżka – argument za przekwalifikowaniem lub mobilnością.

Krok 7. Ustal moment aktualizacji. Odczyt warto odświeżyć po każdej nowej edycji badania, a także wtedy, gdy zmieni się lokalna sytuacja: pojawi się duży nowy pracodawca lub inwestycja, zamknie się zakład zatrudniający wielu mieszkańców albo wyraźnie zmieni się liczba ofert pracy i oświadczeń o zamiarze zatrudnienia cudzoziemca w Twoim powiecie. Prognozę można regularnie porównywać z rzeczywistością.