Transformacja energetyczna a zmiany w zatrudnieniu: przegląd danych

Transformacja energetyczna a rynek pracy: co pokazują dane

Transformacja energetyczna zmienia strukturę wytwarzania energii i popyt na pracowników. W polskim miksie nastąpił punkt zwrotny: według Forum Energii („Transformacja energetyczna w Polsce. Rocznik 2026”) produkcja z OZE po raz pierwszy przewyższyła produkcję z węgla. Ponad połowa mocy w systemie należy do źródeł odnawialnych, a wykorzystanie bloków węglowych spadło do najniższych poziomów od dziesięcioleci.

Zestawienie e-magazyny.pl, oparte na raporcie Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA) i Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) „Renewable Energy and Jobs: Annual Review 2022”, pokazuje globalne zatrudnienie w OZE w milionach miejsc pracy i jego roczny wzrost. Polska jest w czołówce UE, a polskie górnictwo zatrudnia kilkadziesiąt tysięcy osób (dane Konfederacji Lewiatan).

Od węgla do OZE: tło, które przesuwa miejsca pracy

Forum Energii wskazuje trzy zjawiska: pierwszy miesiąc z produkcją OZE wyższą niż z węgla (czerwiec 2025), ponad połowę mocy w systemie w rękach OZE oraz najniższe od dziesięcioleci wykorzystanie bloków węglowych. Polska obniża emisyjność produkcji energii kolejny rok z rzędu przy wzroście PKB. Uzależnienie od importu energii rosło z 29% w 2015 r. do 46% w 2024 r.

Miks zmienia się na korzyść gazu. Według Rocznika Forum Energii w ostatnim roku wzrosło znaczenie gazu ziemnego w elektroenergetyce i ciepłownictwie. Import i wykorzystanie tego paliwa pozostają wysokie.

W 2025 r. skala ograniczeń generacji (redysponowania) ponad dwukrotnie wzrosła względem poprzedniego roku. Prognozy operatora wskazują na dalsze nasilenie w 2026 r., bo tempo przyrostu nowych mocy wyprzedza rozwój elastyczności systemu elektroenergetycznego.

Porównanie produkcji energii: węgiel vs OZE w Polsce (stan na 2025 r.)

Kluczowe zmiany w polskiej energetyce (2015–2025)

Gdzie dziś pracuje zielona energetyka?

Globalnie OZE zatrudniają 12,7 mln osób, o 700 tys. więcej niż rok wcześniej — wynika z raportu IRENA i MOP, przytaczanego przez e-magazyny.pl. Największy popyt generuje energetyka słoneczna (ponad 30% potrzeb kadrowych), a na energetykę wiatrową przypada 1,3 mln zatrudnionych.

W Polsce łączne zatrudnienie w OZE wynosi 129,3 tys. osób, co daje czwarte miejsce w UE. Struktura według „The State of Renewable Energies in Europe, edition 2022” przedstawia się następująco: biopaliwa stałe — 46,9 tys., fotowoltaika — 35,2 tys., biopaliwa — 21,4 tys., wiatr — 8,6 tys., pompy ciepła — 8,2 tys.

Kolejne kategorie to biogaz — 2,9 tys., słoneczna energia cieplna — 2,8 tys., odnawialne odpady komunalne — 1,6 tys., geotermia — 1,2 tys. i energia wodna — 0,5 tys.

Szacunki dotyczą miejsc pracy dla specjalistów — inżynierów, elektryków i monterów.

Górnicze etaty i nowe kwalifikacje: skala przejścia

Monika Fedorczuk, ekspertka rynku pracy w departamencie pracy Konfederacji Lewiatan, mówi w materiale Newseria Biznes, że sektor wydobywczy i górnictwo zatrudniają w Polsce 77,7 tys. pracowników. Fedorczuk wskazuje, że zielona transformacja doprowadzi do uwolnienia dużych zasobów pracy, głównie w sektorze wydobywczym i tradycyjnej energetyce węglowej.

Raport Konfederacji Lewiatan o prognozowanych zmianach na rynku pracy dodaje, że zmiany czekające górnictwo budzą obawy. Transformacja jest też szansą na uwolnienie zasobów pracy z tych branż.

Kierunek przejścia: osoby zatrudnione dziś w kopalniach mogą znaleźć pracę przy budowie i eksploatacji farm wiatrowych czy innych OZE. Fedorczuk wskazuje warunek instytucjonalny — system pozwalający zdobyć konkretne kwalifikacje w krótkich szkoleniach, a nie na wieloletnich ścieżkach edukacyjnych.

Prognozy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP): transformacja energetyczna ma stworzyć w Polsce ok. 300 tys. nowych miejsc pracy w branżach takich jak OZE i energetyka jądrowa.

Nowe zawody: od paneli na dachu po morskie wiatraki

Duży popyt dotyczy fotowoltaiki — Monika Fedorczuk z Konfederacji Lewiatan wskazuje, że już obecnie poszukiwani są projektanci i monterzy paneli fotowoltaicznych. Drugi, dopiero rozwijający się obszar to farmy wiatrowe — na morzu i na lądzie. To popyt na kadry do budowy, montażu i eksploatacji instalacji.

Trzeci obszar to technologie po stronie odbiorcy i systemu. Forum Energii odnotowuje podwojenie mocy prosumenckich magazynów energii w 2025 r., szybki rozwój rynku pojazdów elektrycznych oraz dalszy przyrost instalacji prosumenckich i pomp ciepła.

e-magazyny.pl, opisując Zielony Ład, wymieniają efektywne energetycznie budownictwo, zeroemisyjny transport publiczny i prywatny oraz systemy magazynowania energii jako obszary wymagające działań inwestycyjnych, organizacyjnych i szkoleniowych.

Fedorczuk (Newseria Biznes) wskazuje ryzyko: w przyszłości brak wykwalifikowanych kadr może być hamulcem rozwoju zielonej energetyki.

Główne obszary zwiększające zatrudnienie w zielonej energetyce

Luka w danych: co wiemy, a czego nie

Forum Energii wskazuje, że dostępność danych, w tym o imporcie gazu ziemnego, jest coraz większym wyzwaniem.

Polskie 129,3 tys. miejsc pracy w OZE to szacunek obejmujący wyłącznie specjalistów, oparty na „The State of Renewable Energies in Europe, edition 2022”. Globalne 12,7 mln pochodzi z raportu IRENA i MOP.

Dane o zatrudnieniu pochodzą z opracowań branżowych i prognoz, często sprzed kilku lat.

Wnioski: rynek pracy w przebudowie

Globalne zatrudnienie w OZE rośnie, a Polska należy do czołówki UE pod względem liczby miejsc pracy w OZE. Po stronie paliw kopalnych utrzymuje się kilkadziesiąt tysięcy etatów w górnictwie, wskazywanych jako zasób pracy możliwy do uwolnienia.

Prognozy mówią o nowych miejscach pracy w OZE i energetyce jądrowej, ale nie tworzą jednolitego bilansu z obecnym zatrudnieniem.

Dane nie rozstrzygają o trwałości nowych miejsc pracy, ich rozmieszczeniu geograficznym, warunkach zatrudnienia ani bilansie netto między etatami wygaszanymi a tworzonymi.

Kluczowe dane o zatrudnieniu w energetyce w Polsce